Duyurular

Konuk Uzman: Uzm.Psikolog Buket Kasrat - Yaşa Göre Değişen Davranışlar ve Çözüm Önerileri

5.547 kişi okudu.

Image and video hosting by TinyPic

Yaşa Göre Değişen Davranışlar ve Çözüm Önerileri

Yaş Dönemlerini Bilmek Niçin Önemli?

Çocuğunuzun niçin belli bir davranışı sergilediğini anlayabilmek için öncelikle gelişim evreleri ve bu evrelere özgü davranış değişikliklerinden haberdar olmanız gerekir. Her çocuk farklı karakteristik özellikleri ve farklı gelişim hızıyla ayrı birey olduğuna göre, tipik davranış tanımları her çocuk için geçerli değildir.

Yaşamın İlk Yılı 0-1 Yaş

  • Çocuğun bu yıllarda güven duygusunu geliştirmesi kritik evreleri başarılı ya da başarısız olarak atlatması sizin davranışlarınıza bağlıdır.
  • Güven ve güvensizlik duygularının tohumu bu evrede atılır.
  • “Onu istiyorum hem de şimdi istiyorum. Ben evrenin kralıyım.Eğer onu bana vermezseniz ciyak ciyak bağırırım.”
  • Bir yaş, çocuğun kendini ve dünyasını keşfetmeye başladığı yaştır. En karakteristik özelliği, tam bir benmerkezcilik örneği sergilemesidir.
  • O,hep alır. Hiç vermez. Kendi bildiği yapmakta ısrar eder. Paylaşmaz. Bir grupla oynarken bile yalnızdır.
  • 1 yaş çocuğu tüm dikkatini ebeveyninin koyduğu sınırları test etmeye vermiştir. Ama bu cüretkar tavır tamamen dürtüseldir.

1 Yaş Çocuğuna Nasıl Yardımcı Olunabilir?

Bu dönem, çocuğun, “ara-bul,dünyayı keşfet!” ilkesiyle hareket ettiği bir dönemdir. Sürekli “hayır,yapma!”demek zorunda kalmamak için, evde çocuk için güvenli bir alan oluşturmakla rahatlamış olursunuz.

2 Yas

  • Çocukların kendi yeterliklerini sergilemekte ısrar ettikleri dönemdir.
  • 2 yaşındaki çocuğa bir şeyi yapmasını söylediğimizde iki tepkiden birini alırız…Her iki durumda da, yasaklanan işi yapmaya devam eder.
  • Oyunlardaki hayal gücü gelişmiştir.
  • Akranlarına benzeme arzusundan dolayı karar vermede zorluk
  • Hayal ile gerçeği ayırmada sorun vardır. Rüyalar gerçek görünmektedir; canavarlar gerçekten yatağın altında yaşıyor gibidir.
  • Başka çocuklara ilgi gösterilmesine, özellikle bunu kendi yakınlarının yapmasına kızar.
  • “Sorgu çağı” dönemine girmiştir. Ebeveyninin ağzından çıkan her cümleye “niçin” sorusunu yöneltir.
  • Anne-babayı taklit etme
  • Onay görme isteği

2,5 yaş krizleri

2,5 yaşından itibaren çocuk, zorlu, dikkat gerektiren ve duygu patlamaları içeren deneyimler yaşar. Dünya ona büyük ve tehlikeli  görünür. Eğer o, dünyanın anne-babasından oluşan küçük bir kısmını bile kontrol edebilir ya da yönetebilirse kendisini daha güvenli hissedeceğine inanır

2 Yaş Çocuğuna Nasıl Yardımcı Olunabilir?

  • Görmezlikten gelin,kısa bir süre ilgisiz kalın
  • Sakin ve sabırlı bir tutum
  • Göz kontağı ve ciddi bir yüz ifadesi takının
  • Ona yaklaşın ve dinleyin
  • Duygularına saygı gösterin
  • Kararlı bir ses tonu
  • Tartışmayın
  • Gerekirse dikkatini başka yöne çevirin

Unutmayın ki bu dönem geçici kimse seyircisi olmayınca gösteri yapmak istemez.

 

Image and video hosting by TinyPic Mikado Çocuk Adım Adım eğitici setlerin sponsorluğunda Adım Adım- Hassas Anne Buluşmaları başladı.Uzman Psikolog Buket Kasrat ve ben çocuk gelişimindeki önemli konulardan bahsettik. adimadim.com adresinde Adım Adım eğitici setler ile ilgili bilgi alabilir ve üye olabilirsiniz.  Adım Adım ve Mikado Çocuk ekibine çok teşekkürler.

 

2-3 yaş arasındaki çocuğun kişiliği, diğerlerini kendi isteğine göre yönetebildiği ve gücün onun elinde olduğunu öğrendiği zaman daha çabuk gelişir.

  • Çocuk beyni, ne duyarsa duysun, sanki “aklındakini gerçekleştir, eyleme geç” düğmesine basılmış gibi çalışır. Hiç ses çıkartmamak etkili bir yöntemdir.Şansınız, en azından, yüzde elli olur.Tehlikeli durumlarda ise; sözle vakit kaybetmeden, doğrudan müdahale etmek en kestirmesidir.

3 Yaş

  • Çocuğun giderek daha az “bencil” ve annesine daha az “bağımlı” dır.
  • Çocuğun, yaşıtlarıyla oynamaya başladığı yaştır.
  • Bazı anlamsız davranışları tekrarlayabilir.
  • Bitmek tükenmek bilmeyen sorular sorar.
  • Öfke ve kırıklığını hala fiziki olarak yansıtır.
  • Hayalle gerçeği birbirinden ayırmaya başlamıştır ve hayal gücüne bağlı deneyimler yaşar.
  • Diğerlerinin duygularına duyarlık gösterir ve onların bulunduğu durumu anlayabilir.
  • Temel çatışma özerklik ve utanç arasındadır.
  • 3,5 yaşında yaşam çocuk için daha zor olmaya başlar. Otonomi (kendi kendini yönetme) amacına dönük mücadele kendini yeniden hissettirir. İradesini güçlendirmek ister.
  • Genellikle artık, kolay karar verebilen, atılgan bir bireydir.
  • Fakat büyümesinin başkalarından bağımsız olarak gerçekleştiğini anlamaya başlaması nedeniyle, hala duygusal anlamda kendini güvensiz hisseder.

Bu dönemde çocuklar zaman zaman kekeleyebilir, parmağını emebilir, daha önce korkmadığı çeşitli korkuları olduğundan söz edebil

3 Yaş Çocuğuna Nasıl Yardımcı Olunabilir? 

  • Bu dönemde güçlü bir benlik duygusu vardır ve bağımsızlığı kaybetme endişesi olmaksızın itaat etme eğilimindedir. Çünkü 3 yaş çocuğu kurallara uymaktan hoşlanır. Bunda beğendiğiniz hareketleri övmenizin, onu cesaretlendirerek yönlendirmenizin yardımı büyük olacaktır. Yanı sıra sınırların sık değişmemesi, bugün “evet” dediğimize yarın “hayır” dememek bu yaş için önemlidir.

 

4 Yaş

  • İsteklerinin anında yerine getirilmemesini anlayışla karşılamayı öğrenmeye başlar. Artık beklemeyi öğrenir.
  • Kendisiyle oynayacak bir yada iki arkadaşını seçmeye başlar.
  • Değişken bir görünüm sergiler.
  • Genellikle yarım bırakılan bir şeye karşı duyarsızdır.
  • Bu yaş karşı gelme yaşıdır. Sınırları zorlaması göze çarpan özellikleri arasındadır.
  • O, tahrik edildiği takdirde vurur, tekme atar, oyun arkadaşlarıyla kavga edebilir. İsteklerine karşı gelindiğinde, yetişkinlerle uygunsuzca, az çok kaba bir üslupla konuşabilir.
  • Şamatalı bir şekilde güler, yüksek sesle ağlar. Bir yandan aşırı sever, öte yandan aşırı nefret eder. Genellikle duygularında, uç noktalarda dolaşan bir maymun iştahlılık görülür.
  • Sözel dünyası; mübalağa, böbürlenme, kasılma gibi aşırılıklar gösterir. Kaba ve ilkel sözcükleri yetişkinlerin gözünün içine bakarak kullanmaktan zevk alır.
  • Elinde olanın kendi mülkiyetinde olduğuna inanır ama çalmanın bilincinde değildir.
  • Bu yaşta doğru yanlış kavramları verilmeye başlanmalıdır. Gerektiğinde, “kendi odasına göndermek” veya “bir TV programı seyretmesini engellemek gibi basit cezalar uygulanabilir.
  • Zaman zaman cezadan kaçmak adına yalan söyleyebilir.

 

4 Yaş Çocuğuna Nasıl Yardımcı Olunabilir?

Çocuğunuzun tüm sorularını “sabırla” yanıtlayın. O, dış dünyayı sizin aracılığınızla öğrenecektir. Bütün bunları yapmak için çocuğa “zenginleştirilmiş yakın çevre” ortamı sunun. Bunu evde televizyon seyretmekle değil, birlikte yürüyüş, tiyatro, sinema,müze,konser, maç gibi farklı türdeki ortak etkinliklerle mümkündür

 

5 Yaş

  • Bu dönem çocuğu, kendi kendine yeter, sosyaldir, kendinden emindir, şekilci ve uyumludur.
  • Onun mücadelesi, “nasıl iyi olunur?” sorusu üzerine kurulur. Bunu gerçekleştirmek için çok çalışır ve çoğunlukla başarılı olur.
  • Uyumsuzluk ve huysuzluk dönemini geride bırakmıştır.
  • O, kas hakimiyetinin gelişmesiyle, daha çabuk karar verebilmesi, düzenli cümleleriyle insanlarla olan sosyal ilişkilerinin artmasıyla farklı bir görünüm sergiler.
  • Anne, dünyanın merkezidir. Onu memnun etmek, onun yanında olmak, ona yardımcı olmak ister.
  • Yeni ve heyecan verici konulardan çok, aşina olduğu konulara ilgi duyar.
  • Rahat ve ciddidir, dikkatli ve kararlıdır. Nazik bir dosttur.
  • 5 yaş çocuğunun “Evet”, “Hayır” tarzında yol gösterilmeye ihtiyacı vardır.
  • Olumlu geribildirime, daha iyi tepki verir. Uyarıların tekrar tekrar ve dikkatle söylenmesini bekler.
  • 5,5 yaşına geldiğinde kendini yönetebilme (otonomi) yine ana gündemi oluşturur. Ebeveynine karşı her zaman açık bir başkaldırı içinde değildir. Buna rağmen yavaş hareketleriyle aynı sonuca pasif bir şekilde ulaşmayı başarır.
  • Zaman zaman öfke nöbetleri ve somurtma tepkileri görülür.Baş ağrısı, soğuk algınlığı ve karın ağrısından sıkça şikayet eder olmuştur.
  • “Beni seviyor musunuz?” sorusunu sıkça sorar ve yanıt bekler.

5 Yaş Çocuğuna Nasıl Yardımcı Olunabilir?

  • Anne-baba, çocuğu başka çocukların önünde utandırmamaya, başkalarının yanında terbiye etmemeye özen göstermelidir.

6 Yaş

  • Bu dönem çocuğunun en önde gelen özelliklerinden biri, kararsızlığıdır. Küçücük şeyler için daima fikir değiştirir. Fakat bir kere karar verdikten sonra onu fikrinden caydırmak her zaman kolay olmaz.
  • 5 yaşındaki uyumlu ve dingin görünüm, 6 yaşında yerini uyumsuzluğa, 2,5 ve 4 yaşlarında görülen olumsuzluk belirtilerine bırakır.
  • Çok sayıda arkadaşla ilişki kurduğu, bunun yanında aile ilişkilerinin zayıfladığı görülür.Bireysel oyunun yerini grup oyunu alır ve oyunda kuralları o koyar.
  • Yarışma ortamında başarısızlığa tahammülü yoktur. Sürekli bir şekilde dikkate alınma arzusunu yaşar. Eleştiriler karşısında çok duyarlıdır. Duyguları kolayca örselenir ve kolayca ağlar.
  • Her zaman için dürüst olduğu söylenemez. Oyun saatleri fırtınalı geçer. Birinci olmaya ihtiyacı vardır. Arkadaş ilişkilerinde emreden, tartışan,korkutan veya vuran bir kişi olarak dikkati çeker.

SONUÇ

Aile tutumları davranışları etkiler;

  • Aile kuralcı, titiz, katı ise çocuk tutucu bir kişilik geliştirir. İnatçı, cimri, sinirli olur.
    • Aile baskıcı ise çocuk ilerde eziyet etmeyi seven, dağınık kimlik özelliği geliştirir.
    • Aile teşvik edici ve gelişim dönemleri ile ilgili bilinçli bir tutum sergilerse çocuk ileride üretken ve yaratıcı olur.

Beş yaşındaki çocukla benim aramdaki uzaklık bir adımdır, fakat yeni doğmuş bebekle beş yaşındaki çocuk arasındaki uzaklık korkunçtur.

                                                                                                                      L.Tolstoy

Yaş gelişim dönemleri konusunda bilgi sahibi olmak hem çocuğunuzla iletişiminizi kuvvetlendirir hem de zorlayıcı davranışlarını daha kolay atlatmanızı sağlar. Anne- babalık serüveninin aynı zamanda bir eğitim ve bilgilenme süreci olduğunu unutmayın!

 Uzm.Psikolog Buket Kasrat

buketkasrat.com/

Cevapla