Duyurular

Konuk yazar: Hayali arkadaş nedir? Hassas Annemiz Nilüfer Özekinci yazdı

4.154 kişi okudu.

ÇOCUĞUNUZUN HAYALİ ARKADAŞI OLMASI BİR RAHATSIZLIK MIDIR?

 Hayali arkadaş, hayal ile gerçek arasındaki farkın çok belirgin olmadığı okul öncesi dönemde sık görülen bir durumdur. Dışarıdan bakıldığında endişe verici bir durum gibi gözükse de aslında normal gelişimin bir parçası.

ZEKİ VE YARATICI ÇOCUKLARIN HAYALİ ARKADAŞLARI OLABİLİR

Bazı çocuklar oyuncaklarını yada bebeklerini hayali arkadaşı olarak görürken,bir kısmı da tamamen görünmez arkadaşlar yaratır.Araştırmalara göre,hayali arkadaşı olan çocukların zeki,yaratıcı ve hayal güçlerinin son derece gelişmiş olduğu tespit edilmiştir.Hayali arkadaş edinmenin 2 nedeni var .ilki gelişimi açısından olması gereken dönem,diğeri ise patolojik bir durum.

PEKİ BU İKİ DURUMU BİRBİRİNDEN NASIL AYIRT EDECEĞİZ?

Çok net: Eğer çocuğunuz normal sosyal gelişimi içinde ek olarak hayali arkadaşlar edinmişse ve asosyal ya da aşırı içine kapanık değilse bu yeni arkadaşlıkları gayet normal. Sadece hayali arkadaşları varsa, sadece ‘onlarla’ oynuyor, sadece onlarla zaman geçiriyorsa ve bu durum ilkokul başlarına kadar devam etmişse o zaman nedeni patolojiktir diyebiliriz. O zaman bir uzmandan destek almanızda yarar var. Ama dediğimiz gibi önemli olan bu hayali arkadaşlık konusunun her çocukta olabileceğini bilin ve ‘Çocuğum kendi kendine konuşuyor ne oluyor bu çocuğa?!’ gibi yersiz endişelere kapılmayın.

SOYUTLA SOMUTUN FARKINA VARILMAYAN DÖNEM

Hayali arkadaşlar, genellikle çocukların soyut olan hayal ile somut olan gerçeğin farkına henüz net olarak varamadıkları okul öncesi dönemde, yani 3-5 yaş arasında sıklıkla rastlanılan bir kavram.

3-5 YAŞ ARASI ORTAYA ÇIKIYOR

Hayali arkadaşın olması ,kız ve erkek çocukları arasında herhangi bir cinsiyet farklılığı göstermemektedir.Hayali arkadaş sembolik oyun ile birlikte ortaya çıkar ve çocukların güven duyduğu,kimseye anlatamadıkları sırlarını anlattıkları en yakın arkadaşları konumundadır.Bazen hayali arkadaş çocuğun diğer bir benliği gibidir:yapmaması gereken şeyleri yapan ya da kötü sözleri söyleyen onaylanmayan diğer bir yanı gibi.bazende sadece oyun arkadaşıdır.Yemekten önce kurabiyeleri yiyen kişi olarak hayali arkadaşını suçlaması çocuğun doğru ile yanlışı ayırt ettiğini gösteren bir işarettir.Çocuk yaptığı yanlışın sorumluluğunu alabilecek durumda değildir ve bunun için hayali arkadaşını suçlar.

ANNE-BABA VE ÖĞRETMEN MODELİ

Bazen çocuklar sahip olmak istedikleri özellikleri hayali arkadaşlarına yükleyerek farklı roller deneme fırsatını da elde edebilir. Oyunlar sırasında hayali arkadaşlarına bağırabilirler. Onları eve davet edip misafircilik oynayabilir, bazen onlara yardım edebilir ve bu sayede farklı rollere bürünebilirler. Çocuğunuz hayali arkadaşlarının annesi, babası ya da öğretmeni olarak, tıpkı kendi annesi, babası ya da öğretmeninin ona davrandığı şekilde oynayarak bir oyunu sürdürebilir. İşte tam da bu noktada çocuğunuz aslında kendi anne-babası başka bir deyişle sizinle ilgili ya da öğretmeniyle ile olan ilişkilerine dair ipuçları verebilir. Bu tarz oyunlarda çocuklar çok memnun oldukları, hoşlarına giden durumları canlandırabilirken; bazen de canlarını sıkan, hoşlarına gitmeyen ve değiştirilmesini istedikleri bazı durumları canlandırarak yetişkinlere önemli mesajlar veriyor olabilir.

HAYALİ ARKADAŞLAR İYİDİR

Özellikle aile içinde yaşanan sıkıntılı dönemlerde, anne-baba ayrılığı, yeni bir kardeşin aileye katılımı, ailede yaşanan ölüm ve yas durumları, sağlık problemleri, taşınma, iş değişikliği, yuvaya başlama, yuva değiştirme gibi yaşam olaylarının ortaya çıktığı zaman dilimlerinde hayali arkadaşlarla oynanan oyunların sıklığında artış görülebilir. Bu sayede çocuklar, iç dünyalarında yaşadıklarını oyunlar sayesinde dış dünyaya transfer ederek bu zor dönemlerle daha rahat baş edebilirler. Hayali arkadaşlarla oynanan oyunlarda genellikle çocuklar otorite figürünü canlandırmayı tercih edebilir.

 

-Hayali arkadaşa nasıl tepki vermeli?

-Lütfen çocuğunuzun hayali arkadaşıyla oynamasına izin vermemezlik etmeyin.

-Bırakın rahat rahat oynasın.

 -Size hayali arkadaşından bahsederse anne-baba olarak onu sakince dinleyin, ama çok fazla dahil olmayın. Arada onlarla oynayabilirsiniz ama mümkün olduğunca bu öykünün içinde tam olarak yer almayın.

-Katılımcı olun ama kendi fikirlerinizi katmayın. Çocuğunuzun sunduğu durum dahilinde oynayabilirsiniz. Ama belli sınırlar da olmalı.

 -Çocuğunuz söylemediği müddetçe hayali arkadaşı aktivitelere dahil etmeyin. Ama tabii yine belirtelim, eğer sizden hayali arkadaşıyla oynamanızı isterse oynayın. Ama liderliği çocuğunuza bırakın ve bırakın oyunu o yönlendirsin.

Çocuğunuzun kendi yaptığı şeyler için hayali arkadaşını suçlamasına izin vermeyin.

 

    ‘Hayali arkadaşlarla oynanan oyunlar çocukların güç, otorite, ilişki kurma şekilleri gibi kavramları öğrenmesine fırsat tanır. Bırakın oynasın.’

Bu sayede hem kontrolü ele geçirirler, hem de karar verme becerilerini geliştirebilirler. Böylece özgüvenlerini de geliştirme şansını elde ederler. Korkularla baş etmek konusunda da hayali arkadaşlarla oynanan oyunlar iyi bir yansıtma yolu olarak kullanılabilir. Hayali oyunlar çocukların güç, otorite, ilişki kurma şekilleri gibi kavramları öğrenmesine fırsat tanır. Hayali oyunlar sırasında çocuklar sözel ifadeyi kullanma, mimiklerini kullanma, kendini ve isteklerini ifade etme, istemediklerini ifade etme, hakkını koruma, rol yapabilme gibi becerilerini kullanarak geliştirirler.

AİLELER NE YAPMALIDIR?

Aileler,hayali arkadaş ile ilgili çocuğa sorular sormamalı ya da onlarla konuşmaya çalışmamalıdır.Bu durumda çocuk hayali arkadaşı ile fısıltıyla konuşmaya başlayacak ve hayali arkadaşını saklayacaktır.Bu da çocuğun yaratıcılığına müdahele etmek demektir.

– çocuğun tek arkadaşının hayali arkadaşı olmasına izin verilmemeli,sosyal ortamlarda bulunması sağlanmalıdır.Eğer çocuğun hayali arkadaşı dışında hiç arkadaşı yoksa ve yaşıtlarıyla oynamaya karşı ilgisiz ise o zaman bir uzmana başvurulmalı.

– Çocuğun yaptığı her kötü davranışı için sorumluluğu hayali arkadaşına yüklemesine engel olunmalı.Gerçek ile hayal arasındaki farkı anlamasına yardımcı olunmalı. 

SOSYAL DEĞİLSE YÖNLENDİRİN

Anne-baba olarak çocuğunuzu yaşıtlarının bulunduğu ortamlara girmek konusunda olumlu yönlendirin. Ayrıca bunun için fırsatlar yaratabilirsiniz. Doğum günü partileri, parklar, oyun grupları ve yuvalar, sosyal ve sportif faaliyetler, çocuk tiyatroları aynı yaş grubundan çocukların birlikte vakit geçirebilecekleri eğlenceli ortamlara örnek olabilir. Bu tarz ortamlarda bulunarak yaşıtlarıyla vakit geçiren ve bundan keyif alan çocuklar, hayali arkadaşlarının yerine gerçek arkadaşlarını koymayı tercih edebilirler. Eğer çocuğunuz 5 yaşını geçtiyse ve hala sıklıkla gerçek arkadaşları yerine hayali arkadaşlarıyla oynamayı ve vakit geçirmeyi tercih ediyorsa bu durum biraz sıkıntı yaratabilir. Sosyal ortamlarda bulunmayı çok tercih etmiyor veya reddediyorsa bu, çocuğunuzun iç dünyasında yaşanmakta olan duygusal bir sıkıntının habercisi olabilir. Bu noktada bir uzman desteğine başvurmak izlenmesi gereken en uygun yoldur.

 

 

 DERLEYEN: Nilüfer Özekinci

KAYNAKLAR:  Mavi Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi’nden Psikolojik Danışman Tuğba Gürçağ ve Uzman Pedagog Nilçin Doyran Bengisu.

 

Cevapla