Duyurular

Kavgalarınızı seçin! ve ceza konusu

3.862 kişi okudu.

Çocuklarımızı hırpalamayacağız, o konuda anlaştığımızı düşünüyorum.

Ceza olarak en yapacağız? diye soruyorsunuz. Bence ve pek çok araştırmacıya göre  kısa bir süreliğine sevdiği bir şeyden mahrum bırakma etkili ve çocuğa zarar vermeyen bir ceza yöntemi. Tabii ki öncelikle ne yaparsa ceza olarak ne geleceğini net olarak anlatmanız gerekiyor. Çocukları eğitirken öğrenmelerini istediğimiz en önemli şey hareketlerinin bir sonucu olacağı. “Kardeşine vurursan en sevdiğin bebeği kaldıracağım” gibi bir uyarıda bulunduktan sonra aynı davranışa devam ederse mesela sevdiği bebeği kaldırma veya gidilecek bir yere gitmeme olabilir. Kardeşler arasında bir oyuncak yüzünden kavga çıkarsa o oyuncağı bir süreliğine kaldırma cezasını uyguluyorum. 

Mesela geçenlerde şöyle bir olay yaşadık. Çocukların günde 1 saate kadar tablette zeka oyunları oynamalarına izin veriyoruz ama biz “zaman bitti artık bırak” dediğimizde sorun çıkarmadan tableti bırakmaları gerekiyor. Bu kuralı net bir şekilde onlara anlattık. Kurala uymazlarsa tablet ayrıcalığını kaybedeceklerini biliyorlar. O gün biraz söz dinlemez günlerindeydiler. Tableti bir saat kullanmışlardı ve bırakmaları gerektiğini söyledim. Takmadılar. Bırak dediğimde bırakmazlarsa tablet kullanımını bir hafta boyunca yasaklayacağımı hatırlattım. Tableti vermediler ve huysuzşuk yapıp ağlamaya başladılar. Dediğimi yaptım ve tabletleri toplayıp bir hafta boyunca ortadan kaldırdım. Bir hafta sandığımdan kolay geçti. Son gün sormaya başladılar. “Cezanız bugün bitiyor, yarın vereceğim” dedim. Ertesi gün verdim. Şimdi değerini biliyorlar ve bırakma vakti geldi deyince sorunsuz bırakıyorlar. Hatta o zamandan beri fazla da istemiyorlar tableti. Bazı günler hiç kullanmadılar ya da 30 dk oynadılar. Önemli olan hangi hareketin sonunda ne cezanın geleceğini bilmeleri, cezadan önce uyarı almaları, uyarıya rağmen devam ederlerse yapacağım dediğiniz şeyi yapmanız. Bu cezayı uygularken de sakin olmalısınız. Bağıra çağıra onu aşağılayarak değil sakince halletmelisiniz.

Ayrıca yaşı kadar dakika oturup düşünme (mola-ingilizcesi time-out) cezası olabilir. Mesela 3 yaşındaysa 3 dakika ortamdan ayrılıp sakin bir köşede oturup yaptığını düşünme cezası uyguladığım oldu. Şimdi de bazen kötü bir davranış yaparsa “odana gidip bu yaptığın davranışın iyi bir davranış olup olmadığını düşün” dediğimiz oluyor. Ama bu çok çok az olan bir şey.

Fazla ceza verdiğimi söyleyemem. Üç küçük çocukla tabii bazen oluyor ama cezadan çok olumlu davranışı pekiştirmeye inanıyorum. Bence en etkili olan kesinlikle iyi birşey yaptıklarında ödüllendirmek ve takdir etmek. Mesela kardeşine iyi birşey yaptığında öpmek, “seninle gurur duyuyorum, ne kadar iyi bir kardeşsin, kardeşin çok şanslı” demek. Çocuklar çok akıllı, hemen anlayacaktır iyi davrandığında sonucun iyi olduğunu.

Bir de bence rutin ve düzen oluşturmak hem çocukların huzurlu ve mutlu olmasını sağlıyor hem de çok öğretici oluyor. Bu nedenle uyku ve yemek saatlerini düzenlemenizi ve her zaman aynı saatlerde uykuya yatırmanızı ve yemek yedirmenizi tavsiye ederim. Çocuklar beklentileri yerine geldiğinde çok mutlu ve sakin oluyorlar.

Benimkiler de kötü davranmıyor mu? 

Bazen tabii ki davranıyorlar,  sonuçta çocuklar robot değiller. Şımarıyorlar da yoldan da çıkıyorlar ama çoğu zaman iyi davranmaları ve iyi niyetli olmaları yeterli. Bazı şeyleri de görmezden gelmek gerekiyor. Amerikalılar “pick your battles” derler o lafı çok severim. Amerika’da erken çocuk gelişimi derslerinde bu konu çok hoşuma gitmişti. Bu “savaşlarınızı yani kavgalarınızı seçin” demek. Yani her konuda, her hatada çocuğun üstüne çullanmayın hemen disipline etmeye çalışmayın. Bazı küçük şeyleri görmezden gelin. Önemli konularda mesela vurmak, başka bir çocuğa kötü davranmak, yalan söylemek, bilerek kötü niyetle başkasının malına zarar vermek gibi ciddi konularda net tavrınızı koyun ve uygun cezayı verin. Tabii ki ceza hiçbir zaman çocuğunuzu aşağılamak, ona fiziksel zarar vermek veya onu arkadaşlarının, kardeşlerinin yanında küçük düşürmek olmamalı. 
Unutmayın devamlı hayır derseniz hayır lafının bir anlamı kalmaz. Devamlı cezaya götürürseniz cezanın da bir etkisi olmaz. 
Onun için kavgalarınızı seçin!

5 yorum

  1. ben 32 yaşında iki erkek çocuk annesiyim büyük oğlum 8 küçük oğlum 2 yaşında aralarında uyum sağlayamıyorum büyük oğlum hiç söz dinlemiyor küçüğümde çok hırçın arada kalıyorum büyük oğlum çok kıskanç yardım ve önerilerinizi bekliyorum ne yapmalıyım

  2. Merhaba Ece hanım benim oğlum 6.5 yaşında ve 1. Sınıfa gidiyor. Kurallar konusunda birkaç senedir bir tablosu var basit 3-4 kuralı olan bunlar zamanla değişiyor tabi. Düşünme odası zaman zaman başvurduğum bir yöntem ama tablet kuralı ( sadece haftasonu) veya sevdiği bişeyden mahrum etmeyi hep deniyorum. Sorun su ki oğlum zaman içinde çok değişiklik gösterebiliyor. Bazen tanıyamıyorum bile benim en hassas olduğum saygı haddini bile aştığı oluyor. Özellikle bana karşı daha tepkili anneanne ile birlikte yaşıyoruz o yüzden hep onun yanina kaçıp şikayete başlıyor bana da sen kuralcı annesin diyor. Özellikle okuldan gelince her dediğinin her isteğinin yapılmasını bekliyor ben yapmayınca da güzel güzel anlatsam da hircinlasiyor. Herkesin ne söz dinleyen çocuk diye övdüğü oğlum neden böyle davranıyor anlamıyorum. Daha küçükken yapmadigi şeyleri yapıyor. Bir de kardeşi olsun çok istiyor ve kardeşi olan birisini görünce daha üzülüyor. Ben doğru zaman mi karar veremiyorum ama. Oğlum icin iyi mi olur daha mi kötü olur bilemiyorum. Sevgiler.

  3. Merhaba ece hanim sizi çok beğenerek takip ediyorum yazdiğiniz cok seye katiliyorum hatta hepsine bende çocuk gelisimi uzmanligi okudum ama suanda işimi yapamiyorum bazi nedenlerden dolayi sizi tebrik ediyorum yaklasımlariniz cok guzel boyle yazilarla bize unuttugumuz seyleri tekrardan hatirlatiyorsun hayatinizda ve başari ve mutlukluk dilerim

  4. Merhaba ece hanim yazılarınızı beğenerek takip ediyorum oğlum 4 yaşında ve cok inatçı cezaları uygulamaya çalışıyorum ama inadı beni pes ettiriyor artık ne yapabilirim bu konuyla ilgili bilgi verebilirsiniz lütfen sabrin taşıyor hircinlasoyorum bu sefer oda hircinla siyor. Teşekkürler.

Cevapla