Duyurular

#2NisanOtizmOrtakYayin #otizmifarketyasamipaylas

2.144 ki┼či okudu.

2 N─░SAN D├ťNYA OT─░ZM FARKINDALIK G├ťN├ťÔÇŽ
┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áN─░SAN D├ťNYA OT─░ZM FARKINDALIK AYIÔÇŽ.



ORTAK YAYIN YAZISI ÔÇô M. ─░REM AF┼×─░N ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á2 Nisan 2013
OtizmÔÇŽ Ya┼čam─▒n farkl─▒ bir penceresiÔÇŽ

NisanÔÇŽ Aylardan bahar. Havada bahar─▒n m├╝jdecisi kokular, yava┼č yava┼č a├žan ├ži├žekler, c─▒v─▒lt─▒lar─▒ ile hayat─▒m─▒za ne┼če katan ku┼člar, g├╝ne┼čin s─▒cak ─▒┼č─▒─č─▒na kavu┼čan d├╝nya. Nisan, ruhumuzu ayd─▒nl─▒k g├╝nlerde ferahlatt─▒─č─▒m─▒z ay.

Nisan, 2008 y─▒l─▒ndan bu yana, d├╝nya ├╝zerinde ya┼čayan milyonlarca ├žocuk ve aileleri i├žin ├žok ba┼čka bir anlam daha ta┼č─▒yor: OT─░ZM.

2 Nisan, t├╝m d├╝nyada otizm konusunda fark─▒ndal─▒k yaratarak otizmden kaynaklanan sorunlara ├ž├Âz├╝mler yaratmakamac─▒yla, 2008 y─▒l─▒nda Birle┼čmi┼č Milletler taraf─▒ndan ÔÇťD├╝nya Otizm Fark─▒ndal─▒k G├╝n├╝ÔÇŁ olarak ilan edildi. Her y─▒l, ÔÇťOtizm Fark─▒ndal─▒k Ay─▒ÔÇŁ olan Nisan ay─▒ boyunca d├╝nya genelinde otizmin sorunlar─▒n─▒ ve ├ž├Âz├╝mleri konu┼čuluyor, ara┼čt─▒rmalar─▒n te┼čvik edilmesi ve erken te┼čhisle tedavinin yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ hedefleniyor.

O─člu┼čum Naz─▒m ├ľzg├╝n ile otizm labirentine ad─▒m att─▒─č─▒m─▒z o ilk g├╝nden bug├╝ne 8 y─▒l ge├žti. Otizmin karma┼č─▒k f─▒r├ža darbeleri y├╝z├╝nden, hayat─▒m─▒z─▒n yol haritas─▒n─▒ yeniden tan─▒mlad─▒k. Bazen d├╝┼č├╝n├╝nce sanki otizmden ├Ânce bir hayat─▒m─▒z yokmu┼č gibi hissediyorum. ├çok eskiden kendini fanusuna kapatm─▒┼č ruh bebe─čimin, ┼čimdi benimle hayat─▒ payla┼čmas─▒ nas─▒l bir mucizedir, ├žok iyi biliyorum.

Otizm, do─ču┼čtan geli┼čen, genetik altyap─▒ya dayanan, karma┼č─▒k n├Ârolojik-biyolojik tabanl─▒ bir geli┼čim bozuklu─ču. Ba┼čkalar─▒yla etkile┼čimde bulunmay─▒ engelleyerek bireyin kendi i├ž d├╝nyas─▒yla ba┼č ba┼ča kalmas─▒na yol a├žan otizm, genellikle 3 ya┼čtan ├Ânce ortaya ├ž─▒karak ├žocuklar─▒n sosyal ileti┼čim, etkile┼čim ve davran─▒┼člar─▒n─▒ olumsuz olarak etkiliyor.

Amerikan Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ verilerine g├Âre bug├╝n d├╝nya genelinde okul ├ža─č─▒ndaki her 88 ├žocuktan biri otizm te┼čhisi al─▒yor. Otizm erkek ├žocuklarda k─▒z ├žocuklara oranla 3-4 kat daha fazla g├Âr├╝l├╝yor, her 54 erkek ├žocuktan biri g├╝n├╝m├╝zde otizm riski ta┼č─▒yor. D├╝nyada son y─▒llarda ┼čeker, kanser ve AIDS dahil olmak ├╝zere bir ├žok hastal─▒ktan daha fazla say─▒da otizm te┼čhisi al─▒n─▒yor.

├ťlkemizde sa─čl─▒kl─▒ istatistikler olmamas─▒ nedeniyle, Otizm PlatformuÔÇÖnun ├Âng├Ârd├╝─č├╝ verilere g├Âre, tahmini olarak 550.000 otizmli birey ile 0-14 ya┼č grubunda 150.000 civar─▒nda otizmli ├žocuk bulundu─ču ÔÇťvarsay─▒l─▒yor.ÔÇŁ Otizmli bireylerin ebeveynleri, karde┼čleri, yak─▒n akraba ve ├ževreleri de hesaba kat─▒ld─▒─č─▒ zaman, T├╝rkiyeÔÇÖde her ile yay─▒lm─▒┼č durumda otizmden etkilenen 2 milyondan fazla vatanda┼č─▒m─▒zdan bahsedebiliriz.

Otizmin kap─▒s─▒n─▒ a├žmak i├žin ilk ├Ânemli ad─▒m, erken te┼čhis. Otizm, yakla┼č─▒k bir ya┼č civar─▒nda ilk belirtilerini g├Âsteriyor. Annenin sesi ve g├╝l├╝msemesi gibi sosyal uyaranlara bebe─čin tepkisiz kalmas─▒ veya tepkilerinde yava┼čl─▒k olmas─▒, g├Âz temas─▒ kurmada zorluklar, motor geli┼čmede ve taklit becerilerinde gecikme, uyku ve yemek d├╝zeninde sorunlar ilk belirtiler aras─▒nda say─▒labilir. ├çok yayg─▒n bir yanl─▒┼č kan─▒, ├Âzellikle erkek ├žocuklar─▒n ge├ž konu┼čtu─ču veya anne/babas─▒ ge├ž konu┼čan ├žocuklar─▒n da ge├ž konu┼čaca─č─▒ d├╝┼č├╝ncesiÔÇŽ Ve erken te┼čhis, otizmli ├žocu─čun gerekli e─čitim ve tedavileri alarak hayata kat─▒lmas─▒ i├žin ilk ├Ânemli ad─▒m.

E─čer ├žocu─čunuz;

├ś┬á Sizinle ve ba┼čkalar─▒yla g├Âz konta─č─▒ kurmuyorsa,

├ś┬á ─░smi s├Âylendi─činde veya ├ža─čr─▒ld─▒─č─▒nda d├Ân├╝p bakm─▒yorsa, s├Âyleneni i┼čitmiyor gibi davran─▒yorsa,

├ś┬á Konu┼čmada ya┼č─▒tlar─▒n─▒n gerisinde kalm─▒┼čsa, ba┼čkalar─▒ ile s├Âyle┼čiyi ba┼člatma ya da s├╝rd├╝rmede belirgin bir bozuklu─ču varsa, basmakal─▒p, yineleyici (ekolali) ya da ├Âzel bir dil kullanarak garip konu┼čuyorsa veya konu┼čmas─▒ hi├ž geli┼čmemi┼čse,

├ś┬á G├Âzleri s─▒k s─▒k bir ┼čeye tak─▒l─▒p kal─▒yorsa,

├ś┬á Anlams─▒z g├╝lme veya a─člama krizleri varsa,

├ś┬á Parma─č─▒yla istedi─či ┼čeyi i┼čaret ederek g├Âstermiyorsa,

├ś┬á Oyuncaklara amac─▒na uygun oynamay─▒ beceremiyorsa, ya┼č─▒tlar─▒n─▒n oynad─▒─č─▒ oyunlara ilgi g├Âstermiyorsa,

├ś┬á Ellerini kanat gibi ├ž─▒rpma, parmak u├žlar─▒nda y├╝r├╝me, kendi ├ževresinde veya e┼čyalar etraf─▒nda d├Ânme, sallanma, ├ž─▒rp─▒nma ┼čeklinde garip ve yineleyici hareketleri (stereotipi) varsa,

├ś┬á Bir ┼čark─▒n─▒n bir b├Âl├╝m├╝n├╝ tekrar tekrar s├Âylemek, dolaplar─▒n kapaklar─▒n─▒ s├╝rekli olarak a├ž─▒p kapatmak, ayak parmaklar─▒n─▒n ucunda odan─▒n bir ucundan ├Âb├╝r ucuna ko┼čturmak, baz─▒ e┼čyalar─▒ d├Ând├╝rmek veya s├╝rekli s─▒raya dizmek gibi ├že┼čitli ilgi ve davran─▒┼č tak─▒nt─▒lar─▒ varsa,

├ś┬á G├╝nl├╝k ya┼čam─▒ndaki d├╝zen ve program de─či┼čimlere a┼č─▒r─▒ tepkiler veriyor ve uyum sa─člayam─▒yorsa,

├ś┬á Kendisine ve ├ževresine y├Ânelik zarar verici davran─▒┼člara sahipse,

vakit kaybetmeden te┼čhis i├žin uzmanlara ba┼čvurmak gerekiyor.



Otizmin tedavisi var m─▒? Otizm, be┼č bilinmeyenli bir denklem gibi: Nedenleri tam olarak saptanamad─▒─č─▒ gibi tek bir kesin tedavisi de g├╝n├╝m├╝zde ÔÇťhen├╝zÔÇŁ mevcut de─čil! Otizm, toplumsal fark, ─▒rk, dil, din g├Âzetmiyor, ├žocuk yeti┼čtirme bi├žiminizle veya sosyo-ekonomik ko┼čullar─▒n─▒zla da ilgilenmiyor. Genetik fakt├Ârlerin yan─▒ s─▒ra, ├ževresel ko┼čullar─▒n ÔÇô yanl─▒┼č beslenme, ├ževre kirlili─či, kimyasal maddeler, yanl─▒┼č ila├ž kullan─▒m─▒, a─č─▒r metaller, a┼č─▒larda bulunan baz─▒ koruyucu maddeler vb.- otizmi tetikledi─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor.

Otizmde biyolojik tedaviler ile ilgili ├žal─▒┼čmalar devam ederken, bug├╝n i├žin kabul edilen en ├Ânemli tedavi arac─▒, erken ya┼čta verilmeye ba┼članan yo─čun bireysel ├Âzel e─čitim. Do─čal geli┼čim g├Âsteren her ├žocu─čun kendili─činden ├Â─črendi─či her ┼čeyi, otizmli bir ├žocu─ča ├Âzel e─čitim yard─▒m─▒ ile ├Â─čretmek zorundas─▒n─▒z. Bu durum bazen i─čneyle kuyu kazmaya benzese bile, her otizmli ├žocuk kendine g├Âre bir ├Â─črenme bi├žimine sahip. ├ľnemli olan, kap─▒y─▒ a├žacak do─čru anahtar─▒ bulmak.



Bilimsel olarak erken ya┼čtaki ├žocuk┬ái├žin kan─▒tlanm─▒┼č yo─čun e─čitim s├╝resi haftada bireysel ve grup e─čitimi olarak 40 saat. Oysa ├╝lkemizde sosyal g├╝venlik kapsam─▒nda ÔÇťotizm ├Âzel e─čitim raporluÔÇŁ ├žocuklar i├žin ayl─▒k 6- 12 saat olan ├Âzel e─čitim s├╝reci, d├╝nya genelinin olduk├ža gerisinde kal─▒yor.

Otizmli ├žocuklar─▒n mutlaka e─čitim sistemi i├žinde yer almalar─▒ gerekiyor. ├ç├╝nk├╝ e─čitim, otizmli birey i├žin her ┼čeyden ├Ânce ÔÇťtedaviÔÇŁ anlam─▒na geliyor. Otizmi di─čer engel gruplar─▒ndan ay─▒ran en ├Ânemli fark;┬á erken tan─▒ ve erken bireysel/kayna┼čt─▒rma e─čitimiyle otizmli ├žocuklar─▒n sorunlar─▒n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ a┼čmalar─▒.

Oysa ya┼čam─▒n ger├že─či hi├ž de b├Âyle s├Âylemiyor size! O─člum Naz─▒m ├ľzg├╝n ile okul ├Âncesi e─čitim, ilkokul ve ortaokul s├╝re├žlerinde ya┼čad─▒klar─▒m─▒z, ayr─▒mc─▒l─▒k hikayelerinden ibaret. ┬áOtizmli/Aspergerli ├žocuk, genellikle bilgi eksikli─činden kaynaklanan diren├žleri nedeniyle, okul y├Ânetimleri, ├Â─čretmenler ve di─čer veliler taraf─▒ndan okulda ÔÇťistenmeyen ├žocukÔÇŁ ilan ediliyor. Kayna┼čt─▒rma raporlar─▒na ra─čmen, okul idareleri otizmli kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisinin kayd─▒n─▒ almak istemiyorlar. Okul ya┼čam─▒ esnas─▒nda ya┼čanan sorunlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ ho┼čg├Âr├╝, anlay─▒┼č ve bilgi yetersizli─činin giderilmesi ile ├ž├Âzebiliriz, yeter ki toplum taraf─▒ndan ya┼čam─▒n her an─▒nda bizlere dayat─▒lan en b├╝y├╝k ÔÇťengelÔÇŁ olan ayr─▒mc─▒l─▒─č─▒ yok edelim!

Otizmin olduk├ža karma┼č─▒k yap─▒s─▒, otizmli bireyle birlikte ailesi ba┼čta olmak ├╝zere yak─▒n ├ževresindeki herkesi hayat─▒n t├╝m evrelerinde etkiliyor. Otizmli bir ├žocu─čun ilerlemesinde en b├╝y├╝k sorumluluk ailelerde, en a─č─▒r y├╝k de annelerin omzunda! Otizmden etkilenen bireyin ve ailesinin her ┼čeyden ├Ânce yaln─▒z ve ├Âtelenmi┼č bir hayata mahkum edilmemesi i├žin, ├Âzellikle do─čal geli┼čim g├Âsteren ├žocuk ebeveynlerinin toplumsal ya┼čam─▒ bizimle payla┼čmay─▒ ├Â─črenmeleri gerekiyor.

O─člu┼čum, benim u─čur B├Âc├╝─č├╝m, ald─▒─č─▒m her nefesin anlam─▒, ya┼čam ├Â─čretmenim! OÔÇÖnunla birlikte otizmle m├╝cadele ederken, mutlulu─čun tek bir bak─▒┼č veya tek bir kelimeden ibaret oldu─čunu g├Ârme f─▒rsat─▒m oldu. Seslenince d├Ân├╝p bakmas─▒, a─čz─▒ndan tek bir kelime ├ž─▒kmas─▒, a─člay─▒p ├Âfke krizleri ge├žirmeden bir tam g├╝n ge├žirmesi, benimle gezmeye, markete, restorana, sinemaya gidebilmesi, kendini hayat─▒n g├╝ndelik ak─▒┼č─▒nda veya okul hayat─▒ i├žinde idare edebildi─čini g├Ârmek i├žinÔÇŽ y─▒llarca sab─▒rla bekledim.┬á

Biz ikimiz, ┬á├žok ba┼čka bir yerden, b├╝y├╝k bir bo┼čluktan, hi├žlikten, sessizlikten, kapal─▒ bir fanusun i├žinden geliyoruz. Yoku ├žok, az─▒ fazla, ya┼čam sevincinin dibine vuran, hayat─▒ farkl─▒l─▒klar─▒ ile ya┼čamay─▒ ├Â─črenmek zorunda kald─▒─č─▒m─▒z bir u├žurumun taa en dibinden geliyoruz. ├ľyle bir yerden geliyoruz ki, ÔÇťgelmez, d├╝zelmez, hayata kat─▒lmaz, konu┼čmaz, kendini seslendirmez, hayat─▒ anlamaz, anlatamaz, asla payla┼čamaz, duygular─▒n─▒ g├Âsteremez, hissedemez, arkada┼č olamaz, okuyamaz, hi├žbir zaman tam ├Â─črenemez, hatta sevemezÔÇŁdemi┼člerdiÔÇŽ Hepsinin ne kadar bo┼č oldu─čunu ya┼čama s─▒ms─▒k─▒ tutunmas─▒yla g├Âsteren o─člu┼čumun annesi olmak kadar beni hayatta tan─▒mlayan bir ┼čey yok!

Son 8 y─▒lda ailemiz haline gelen otizm toplulu─čunun i├žindeki her otizmli ├žocuk benim de ├žocu─čum, otizmli anne-babalar ise yolda┼č─▒m. Onlardan sadece biri olarak diyorum ki, g├╝ndelik hayat─▒n i├žinde kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒n─▒z a─člayan bir ├žocu─ču yarg─▒lay─▒p, annesine laf etmeden ├Ânce bir an d├╝┼č├╝n├╝n. ├çocu─čunuzun s─▒n─▒f─▒nda otizmli bir ├žocu─čun da olmas─▒n─▒n, farkl─▒l─▒klar─▒ ya┼čayarak ├Â─črenecek kendi ├žocu─čunuza da faydas─▒ olaca─č─▒n─▒ l├╝tfen unutmay─▒n.

Her y─▒l Nisan ay─▒, T├╝rkiyeÔÇÖde otizm ad─▒na yeni umutlar, yeni ad─▒mlar demekÔÇŽ E─čer siz de ÔÇťOtizmin fark─▒nday─▒m, ama fark etmek yetmez, ya┼čam─▒ payla┼čmak gerek!ÔÇŁdiyorsan─▒z,┬á otizmli ├žocuklar─▒n ve anne-babalar─▒n─▒n seslerine kulak verin, sesimize ses kat─▒n, otizmin bilinirli─či ve sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin g├Ân├╝ll├╝ destek verin ki, ├žocuklar─▒m─▒z hep beraber b├╝y├╝s├╝n J┬á

├ç├╝nk├╝ her ├žocuk farkl─▒l─▒klar─▒ ile ya┼čamda yer almay─▒ hak eder!

Nisan D├╝nya Otizm Fark─▒ndal─▒k Ay─▒ÔÇÖnda ya┼čam─▒ payla┼čan herkese y├╝rek dolusu selam olsun!

M. ─░rem Af┼čin

Naz─▒m ├ľzg├╝nÔÇÖ├╝n Annesi

G├Ân├╝ll├╝ Otizm Aktivisti

OT─░ZM─░ FARK ET, YA┼×AMI PAYLA┼×! Kampanyas─▒:

Otizmi fark et, fark ettir! Fark─▒nda olman yetmez, ya┼čam─▒ payla┼č!┬áYa┼čam─▒ payla┼čmak, sorunlar─▒ payla┼čmakt─▒r. Ayr─▒mc─▒l─▒k yapma, otizmliye engel yaratma!





Ana Sayfaya D├Ân├╝n

Cevapla